zobacz powiększenie


DOI 10.12887/28-2015-4-112-03



Jacek WOJTYSIAK – Jak to jest być filozofem, czyli o filozofach i filozofii


Cena brutto: 7,00 PLN za szt.

W niniejszym tekście rozpatruję naturę i ethos zawodu filozofa. Czynię to na tle rozróżnienia filozofii czystej (autotelicznej) i stosowanej (usługowej). Pierwsza służy autonomicznym celom filozofii, druga zaś – innym dziedzinom wiedzy lub kultury: naukom szczegółowym (filozofia naukowa) lub szeroko pojętej humanistyce (filozofia humanistyczna). Za pierwszorzędny cel filozofii czystej uznaję budowanie światopoglądu. Radykalna dbałość o krytycyzm tego przedsięwzięcia doprowadziła do wyodrębnienia się z filozofii światopoglądowej filozofii technicznej jako swoistej sztuki racjonalnej analizy abstrakcyjnych problemów. Ponieważ za ideał uważam łączenie filozofii światopoglądowej i technicznej, ethos pracy filozofa wiążę z podejmowaniem wysiłku realizacji ideału. Wyróżniam trzy aspekty tego ethosu: deontologiczny, aretologiczny oraz utylitarny. W pierwszych dwóch występuje napięcie między – wymagającą cnoty mądrości – powinnością ujmowania całości lub naczelnych zasad rzeczywistości a – wymagającym błyskotliwych i plastycznych sprawności intelektualnych – postulatem maksymalnego krytycyzmu. Sądzę, że owo napięcie może zostać zniwelowane przez rozszerzenie tradycyjnie pojętej mądrości o umiejętność wyważania racji. Jeśli zaś chodzi o społeczną użyteczność pracy filozofa, to nie należy jej redukować do prowadzenia zajęć z logiki (jako przygotowania do uprawiania nauki) lub historii filozofii (jako części historii kultury). Ze względu na rolę, jaką w ludzkim życiu odgrywa światopogląd, pomoc w jego uświadamianiu i racjonalizacji jest największym dobrem, jakie filozofowie mogą ofiarować innym.

Słowa kluczowe: filozofia czysta, filozofia stosowana, cnoty filozofa, deontologia, aretologia, światopogląd

Kontakt: Katedra Teorii Poznania, Instytut Filozofii, Wydział Filozofii,
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II,
Al. Racławickie 14, 20-950 Lublin

E-mail: wojtys@kul.lublin.pl
Tel. 81 4454037
http://www.kul.pl/prof-dr-hab-jacek-wojtysiak,art_4114.html



Pliki do pobrania:

» 112wojtysiak.pdf


  1. ISSN 0860-8024
  2. "Ethos" jest czasopismem punktowanym przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego: 12 pkt.
  3. W roku 2015 kwartalnik „Ethos” został włączony do bazy danych EBSCO.
  4. Index Copernicus Value 2015: 69,59
  5. Abstrakty artykułów naukowych publikowanych w „Ethosie”, począwszy od tomu 22(2009) nr1-2(85-86) „Koniec misji uniwersytetu?”, indeksowane są w bibliograficznej bazie danych The Philosopher’s Index.
  6. Z dniem 13.01.2015 r. kwartalnik "Ethos" został wpisany na listę ERIH PLUS
  7. Prefix DOI 10.12887